01 / najkrótsza odpowiedź
Kiedy rozliczenie podatku w Niemczech jest obowiązkowe?
Najczęściej musisz złożyć deklarację, gdy wystąpiła przynajmniej jedna z poniższych sytuacji:
- pracowałeś równocześnie u kilku pracodawców;
- część wynagrodzenia była opodatkowana w klasie VI;
- oboje małżonkowie otrzymywali wynagrodzenie i stosowano III/V, klasę VI albo IV z faktorem;
- otrzymałeś ponad 410 EUR świadczeń objętych Progressionsvorbehalt;
- miałeś ponad 410 EUR dodatkowych dochodów bez pobranego Lohnsteuer;
- zagraniczny małżonek został uwzględniony w ELStAM na podstawie § 1a EStG;
- Finanzamt wezwał Cię do złożenia deklaracji;
- wpisano określony Freibetrag i przekroczony został właściwy próg wynagrodzenia;
- wystąpił jeden z rzadszych przypadków wskazanych w § 46 EStG.
Pełny katalog przesłanek zawiera § 46 EStG. Obok najczęstszych przypadków przepis wymienia też sytuacje rzadsze: szczególny sposób obliczenia podatku od sonstiger Bezug; oznaczenie Großbuchstabe S, gdy pracodawca nie uwzględnił wcześniejszego wynagrodzenia; określone zwroty składek zdrowotnych lub pielęgnacyjnych przekraczające 410 EUR; rozwiązanie małżeństwa i ponowne zawarcie małżeństwa w tym samym roku; szczególne wnioski dotyczące podziału ulg rodzicielskich.
02 / szybka kwalifikacja
Tabela typowych sytuacji
Tabela porządkuje najczęstsze układy. Status jest opisany słowem, więc pozostaje czytelny także bez rozróżniania kolorów.
| Sytuacja | Zwykły status | Wyjaśnienie |
|---|---|---|
| Jeden pracodawca, klasa I | Dobrowolne | Jeżeli nie występują inne przesłanki |
| Małżonkowie IV/IV bez faktora | Zwykle dobrowolne | Sama kombinacja nie tworzy obowiązku |
| Tylko jeden małżonek pracuje, klasa III | Nie zawsze obowiązkowe | Sama klasa III nie wystarcza |
| Oboje pracują, klasy III/V | Obowiązkowe | Jeden z małżonków jest opodatkowany w klasie V |
| Oboje pracują, IV z faktorem | Obowiązkowe | Faktor uruchamia Pflichtveranlagung |
| Druga równoczesna praca, klasa VI | Obowiązkowe | Wynagrodzenie od kilku pracodawców równocześnie |
| Zmiana pracodawcy bez nakładania umów | Nie automatycznie | To nie jest równoczesne zatrudnienie |
| Krankengeld ponad 410 EUR | Obowiązkowe | Świadczenie podlega Progressionsvorbehalt |
| Dodatkowe dochody ponad 410 EUR | Obowiązkowe | Jeżeli nie pobrano od nich Lohnsteuer |
| Małżonek w Polsce uwzględniony w ELStAM | Obowiązkowe lub bardzo prawdopodobne | Sprawdź § 46 ust. 2 pkt 7 i podstawę klasy |
| Wezwanie z Finanzamt | Obowiązkowe | Wezwanie tworzy obowiązek złożenia |
| Brak obowiązku, ale wysokie koszty pracy | Dobrowolne może być korzystne | Możliwy zwrot po wykazaniu kosztów |
Wiersz o zagranicznym małżonku nie oznacza, że każdy małżonek mieszkający w Polsce tworzy obowiązek. Przesłanka dotyczy sytuacji, w której małżonek został uwzględniony w niemieckich ELStAM na podstawie § 1a EStG, co uruchamia § 46 ust. 2 pkt 7 EStG.
03 / klasy podatkowe
Czy klasa podatkowa III oznacza obowiązkowe rozliczenie?
Nie zawsze. Jeżeli tylko jeden małżonek pracuje, a drugi nie otrzymuje wynagrodzenia, sama klasa III nie jest wymieniona jako samodzielna przesłanka obowiązku.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy:
- oboje małżonkowie uzyskują wynagrodzenie i stosują kombinację III/V;
- przy klasie IV stosowany jest Faktor;
- jeden z małżonków jest opodatkowany w klasie VI;
- małżonek mieszkający za granicą został uwzględniony w ELStAM na podstawie § 1a EStG;
- występuje inna przesłanka, np. Krankengeld, dodatkowe dochody albo wezwanie Finanzamt.
Porównaj niemieckie klasy podatkowe i zobacz ich wpływ na miesięczne netto.
04 / Polska–Niemcy
Małżonek w Polsce i dochody z Polski
W przypadku polskiego pracownika niemieckie rozliczenie może obejmować więcej informacji niż sama niemiecka Lohnsteuerbescheinigung.
Jeżeli małżonek mieszka w Polsce i został uwzględniony przy niemieckich cechach podatkowych, Finanzamt może wymagać wykazania jego polskich dochodów. Jest to potrzebne m.in. do sprawdzenia warunków wynikających z § 1 ust. 3 i § 1a EStG.
Dochody wykazane Finanzamt nie są przez to automatycznie ponownie opodatkowane w Niemczech. Najpierw trzeba ustalić, któremu państwu przysługuje prawo opodatkowania zgodnie z umową Niemcy–Polska.
Dochód zwolniony w Niemczech może mimo to wpływać na stawkę podatku stosowaną do dochodu niemieckiego. Mechanizm ten nazywa się Progressionsvorbehalt.
Finanzamt może poprosić między innymi o:
- potwierdzenie dochodów małżonka z Polski;
- zaświadczenie polskiego urzędu skarbowego;
- dokumenty dotyczące polskiego zatrudnienia, działalności, emerytury albo innych dochodów;
- informację o okresach zamieszkania i pracy;
- tłumaczenie lub dodatkowe wyjaśnienie dokumentu.
Zakres zależy od żądania urzędu. Nie każdy dokument musi być z góry tłumaczony przez tłumacza przysięgłego.
Koszty typowe dla pracy transgranicznej policzysz w kalkulatorach dojazdów do pracy oraz podwójnego gospodarstwa domowego. Oba pokazują możliwe Werbungskosten, a nie kwotę zwrotu.
05 / próg 410 EUR
Co dokładnie oznacza limit 410 EUR?
W § 46 EStG próg 410 EUR pojawia się w dwóch często spotykanych sytuacjach:
- dodatkowe dochody, od których nie pobrano niemieckiego Lohnsteuer;
- świadczenia lub dochody podlegające Progressionsvorbehalt.
Nie jest to prosty limit wpływów na konto ani obrotu. Przy działalności, najmie lub innych źródłach trzeba ustalić właściwy dochód zgodnie z zasadami podatkowymi.
Przykłady świadczeń
- Krankengeld
- Arbeitslosengeld I
- Kurzarbeitergeld
- Elterngeld
- Mutterschaftsgeld
- Insolvenzgeld
- Übergangsgeld
06 / kilku pracodawców
Kilku pracodawców i klasa VI
Obowiązek dotyczy wynagrodzenia otrzymywanego równocześnie od kilku pracodawców. Główne zatrudnienie korzysta zwykle z klasy I–V, a kolejne z klasy VI.
Nie należy mylić tego ze zwykłą zmianą pracy. Jeżeli jedna umowa zakończyła się przed rozpoczęciem kolejnej i wynagrodzenia nie były otrzymywane równolegle, sama zmiana pracodawcy nie uruchamia automatycznie tej przesłanki.
Klasa VI często powoduje wysoki miesięczny pobór Lohnsteuer. Nie oznacza to jednak, że deklaracja zawsze zakończy się zwrotem. Finanzamt oblicza podatek od łącznego wyniku rocznego.
Klasę na własnym dokumencie sprawdzisz w poradniku jak czytać niemiecki pasek wypłaty, a wpływ kombinacji na netto — w kalkulatorze brutto–netto.
07 / Freibetrag
Freibetrag w ELStAM a obowiązek deklaracji
Wpisanie określonych kosztów albo ulg jako Freibetrag może obniżyć miesięczny Lohnsteuer. Po zakończeniu roku Finanzamt sprawdza wtedy, czy przewidywane odliczenia rzeczywiście wystąpiły.
Dla 2026 r. przesłanka obowiązku działa po przekroczeniu rocznego wynagrodzenia:
Nie każdy element ELStAM działa tak samo. Pauschbetrag für Menschen mit Behinderungen, Hinterbliebenen-Pauschbetrag, zwykła liczba Kinderfreibeträge nie powinny być przedstawiane jako automatyczny powód Pflichtveranlagung.
08 / terminy
Do kiedy trzeba złożyć Steuererklärung?
| Rodzaj rozliczenia | Termin |
|---|---|
| Obowiązkowe za 2025, samodzielnie | 31 lipca 2026 r. |
| Obowiązkowe przy doradcy | Co do zasady koniec lutego drugiego kolejnego roku |
| Dobrowolne za 2022 | 31 grudnia 2026 r. |
| Dobrowolne za 2023 | 31 grudnia 2027 r. |
| Dobrowolne za 2024 | 31 grudnia 2028 r. |
| Dobrowolne za 2025 | 31 grudnia 2029 r. |
Jeżeli miałeś obowiązek rozliczenia za 2025 r. i nie złożyłeś deklaracji do 31 lipca 2026 r., nie czekaj na kolejny rok. Złóż deklarację możliwie szybko albo skontaktuj się z Finanzamt, doradcą podatkowym lub Lohnsteuerhilfeverein.
Przy korzystaniu z doradcy podatkowego albo uprawnionego Lohnsteuerhilfeverein termin przypada co do zasady na koniec lutego drugiego roku następującego po roku podatkowym. Finanzamt może jednak zażądać wcześniejszego złożenia, a wniosek o przedłużenie terminu nie jest akceptowany automatycznie.
09 / dobrowolne rozliczenie
Kiedy deklaracja jest dobrowolna?
Dobrowolne rozliczenie, czyli Antragsveranlagung, jest typowe między innymi wtedy, gdy pracownik:
- miał jednego pracodawcę;
- był rozliczany w klasie I albo IV bez faktora;
- nie otrzymał świadczeń objętych Progressionsvorbehalt ponad 410 EUR;
- nie miał dodatkowych dochodów powodujących obowiązek;
- nie został wezwany przez Finanzamt.
Dobrowolna deklaracja może być opłacalna, jeżeli wystąpiły:
- wysokie koszty dojazdów;
- podwójne gospodarstwo domowe;
- przeprowadzka zawodowa;
- koszty narzędzi, ubrań roboczych albo szkoleń;
- okres pracy krótszy niż cały rok;
- zmiana wysokości wynagrodzenia;
- wydatki na opiekę nad dzieckiem;
- darowizny;
- inne dopuszczalne koszty i odliczenia.
10 / wynik rozliczenia
Dlaczego rozliczenie może zakończyć się dopłatą?
Lohnsteuer pobierany przez pracodawcę jest zaliczką. Roczny podatek może być inny, ponieważ Finanzamt uwzględnia łącznie:
- wynagrodzenie z całego roku;
- dochody obojga małżonków;
- świadczenia objęte Progressionsvorbehalt;
- dodatkowe dochody;
- zagraniczne dochody uwzględniane przy stawce;
- faktyczne koszty i odliczenia;
- wcześniej pobrany Lohnsteuer.
Dopłata jest częstsza między innymi przy kombinacji III/V, kilku źródłach dochodu, świadczeniach zastępujących wynagrodzenie albo niewłaściwie ustalonym Freibetrag. Nie znaczy to, że któraś kombinacja klas zawsze prowadzi do dopłaty — wynik zależy od całorocznych danych.
11 / teczka dokumentów
Jakie dokumenty przygotować?
Dokumenty podstawowe
- Steuer-ID
- Lohnsteuerbescheinigung od każdego pracodawcy
- ostatni Steuerbescheid, jeżeli był
- numer konta
- dane małżonka i dzieci
Praca i koszty
- liczba dni dojazdu
- odległość do pierwszej Tätigkeitsstätte
- bilety i koszty podróży służbowych
- dokumenty podwójnego gospodarstwa
- koszty przeprowadzki zawodowej
- rachunki za narzędzia, szkolenia i dopuszczalne wyposażenie
Świadczenia
- Krankengeld
- Arbeitslosengeld
- Kurzarbeitergeld
- Elterngeld
- Mutterschaftsgeld
- inne dokumenty dotyczące Lohnersatzleistungen
Polska i inne państwa
- zaświadczenie o dochodach z Polski
- dokumenty dochodów małżonka
- dokumenty polskiej emerytury, najmu lub działalności, jeżeli dotyczą rozliczenia
- potwierdzenie zagranicznego podatku
- wymagane zaświadczenie zagranicznego urzędu podatkowego
Nie wszystkie dokumenty trzeba automatycznie dołączać do elektronicznej deklaracji. Należy je jednak zachować i przedstawić, gdy Finanzamt o nie poprosi.
12 / po terminie
Co zrobić po przekroczeniu terminu?
- 01
Nie czekaj na kolejne wezwanie.
- 02
Zbierz brakujące dokumenty.
- 03
Złóż deklarację możliwie szybko.
- 04
Jeżeli nie możesz jej ukończyć, skontaktuj się z Finanzamt i opisz sytuację.
- 05
Zachowaj potwierdzenie wysłania przez Mein ELSTER.
- 06
Po otrzymaniu Bescheid sprawdź termin płatności albo termin na Einspruch.
Verspätungszuschlag to nie to samo co podatek
Jeżeli dodatek za opóźnienie zostanie naliczony według § 152 AO, ustawowe minimum dla rocznej deklaracji wynosi 25 EUR za każdy rozpoczęty miesiąc objęty naliczeniem. Przepis zawiera jednak zasady, momenty obligatoryjnego naliczenia i wyjątki — między innymi przy braku podatku do dopłaty. Nie oznacza to automatycznej kary dla każdego podatnika dzień po terminie.
Przy braku deklaracji Finanzamt może oszacować podstawę opodatkowania. Oszacowanie nie zwalnia z obowiązku złożenia prawidłowej deklaracji.
13 / złożenie
Jak złożyć Steuererklärung?
Deklarację można przygotować między innymi:
- samodzielnie przez Mein ELSTER;
- z pomocą Steuerberater;
- przez uprawniony Lohnsteuerhilfeverein, jeżeli sprawa mieści się w jego ustawowym zakresie;
- na urzędowych formularzach, jeżeli dana forma złożenia jest dostępna.
Przy sytuacji transgranicznej, zagranicznej działalności, kilku państwach rezydencji albo sporze o miejsce opodatkowania warto skorzystać z osoby znającej rozliczenia Polska–Niemcy.
Kontrola ekspresowa
Sprawdź w 60 sekund, czy możesz mieć obowiązek
- 01Czy Finanzamt wysłał Ci wezwanie?
- 02Czy miałeś równocześnie kilku pracodawców?
- 03Czy używano klasy VI?
- 04Czy oboje małżonkowie pracowali przy III/V albo IV z faktorem?
- 05Czy zagraniczny małżonek został uwzględniony w ELStAM?
- 06Czy otrzymałeś ponad 410 EUR Krankengeld, Elterngeld albo innego świadczenia objętego Progressionsvorbehalt?
- 07Czy miałeś ponad 410 EUR dodatkowego dochodu bez pobranego Lohnsteuer?
- 08Czy miałeś dochody z Polski lub innego państwa?
- 09Czy wpisano Freibetrag w ELStAM?
- 10Czy na Lohnsteuerbescheinigung widnieje Großbuchstabe S albo inna nietypowa informacja?
Jedna odpowiedź „tak” nie zawsze wystarcza do automatycznego werdyktu, ale oznacza, że nie należy zakładać dobrowolnego charakteru rozliczenia bez sprawdzenia podstawy prawnej.
14 / mity
Najczęstsze błędy przy ocenie obowiązku
„Mam klasę I, więc nigdy nie muszę się rozliczać.”
Sama klasa I zwykle nie tworzy obowiązku, ale nie zamyka sprawy. Krankengeld ponad 410 EUR, drugi równoczesny pracodawca, wpisany Freibetrag albo wezwanie Finanzamt uruchamiają Pflichtveranlagung niezależnie od klasy.
„Mam klasę III, więc zawsze muszę się rozliczać.”
Jeżeli pracuje tylko jeden małżonek, a drugi nie otrzymuje wynagrodzenia, sama klasa III nie jest wymieniona jako samodzielna przesłanka. Obowiązek pojawia się dopiero przy dochodach obojga małżonków, faktorze, klasie V lub VI albo przy małżonku uwzględnionym w ELStAM na podstawie § 1a EStG.
„Krankengeld jest wolny od podatku, więc go nie wykazuję.”
Świadczenie może być zwolnione z podatku, a mimo to podnosić stawkę stosowaną do reszty dochodu. Suma świadczeń objętych Progressionsvorbehalt ponad 410 EUR zwykle tworzy obowiązek złożenia deklaracji.
„Dochód żony w Polsce nie ma żadnego znaczenia dla Finanzamt.”
Może być potrzebny do sprawdzenia warunków z § 1 ust. 3 i § 1a EStG oraz do ustalenia stawki. Wykazanie dochodu nie oznacza jednak, że Niemcy opodatkują go po raz drugi.
„Zmieniłem pracodawcę, więc na pewno miałem klasę VI.”
Klasa VI dotyczy przede wszystkim drugiego i kolejnego zatrudnienia wykonywanego równocześnie. Jeżeli jedna umowa skończyła się przed rozpoczęciem następnej, sama zmiana pracy nie uruchamia tej przesłanki.
„Jeżeli minął termin, lepiej poczekać na wezwanie.”
Czekanie zwykle pogarsza sytuację, ponieważ opóźnienie rośnie, a Finanzamt może oszacować podstawę opodatkowania. Deklarację warto złożyć możliwie szybko, nawet po terminie.
„Obowiązkowa deklaracja zawsze oznacza dopłatę.”
Obowiązek dotyczy złożenia dokumentu, a nie wyniku. Rozliczenie może zakończyć się zwrotem, brakiem różnicy albo dopłatą.
„Dobrowolna deklaracja zawsze oznacza zwrot.”
Dobrowolne rozliczenie też jest pełnym rozliczeniem rocznym. Przy dochodach zagranicznych albo świadczeniach zwiększających stawkę wynik bywa mniej korzystny, niż się wydaje.
15 / zakres
Ograniczenia poradnika
Poradnik wyjaśnia typowe zasady dotyczące pracowników. Nie rozstrzyga indywidualnie:
- rezydencji podatkowej;
- zastosowania konkretnego artykułu umowy Niemcy–Polska;
- dochodów z działalności gospodarczej;
- delegowania i A1;
- pracy wykonywanej fizycznie w kilku państwach;
- opodatkowania emerytur;
- szczególnych świadczeń mundurowych;
- prawa do wspólnego rozliczenia w każdej sytuacji.
O obowiązku może zdecydować również indywidualne wezwanie Finanzamt. Artykuł nie jest indywidualną poradą podatkową ani prawną.
FAQ
Najczęstsze pytania o obowiązek rozliczenia
Czy przy klasie podatkowej I trzeba składać Steuererklärung?
Zwykle nie tylko z powodu klasy I. Obowiązek może jednak powstać przez Krankengeld, dodatkowe dochody, kilku pracodawców, Freibetrag, zagraniczne dochody albo wezwanie Finanzamt.
Czy klasa III zawsze oznacza obowiązkowe rozliczenie?
Nie. Sama klasa III nie zawsze wystarcza. Obowiązek może jednak wynikać z dochodów obojga małżonków, zagranicznego małżonka uwzględnionego w ELStAM albo innej przesłanki z § 46 EStG.
Czy przy klasach III/V trzeba się rozliczyć?
Tak, jeżeli oboje małżonkowie uzyskiwali wynagrodzenie i jeden z nich był opodatkowany według klasy V. Jest to typowy przypadek Pflichtveranlagung.
Czy przy klasach IV/IV trzeba składać deklarację?
Nie tylko z powodu zwykłej kombinacji IV/IV. Jeżeli jednak zastosowano Faktor, a oboje małżonkowie uzyskiwali wynagrodzenie, deklaracja jest obowiązkowa.
Czy małżonek mieszkający w Polsce powoduje obowiązek rozliczenia?
Nie sam fakt zamieszkania. Jeżeli jednak zagraniczny małżonek został uwzględniony w niemieckich ELStAM na podstawie § 1a EStG, może powstać obowiązek wynikający z § 46 ust. 2 pkt 7 EStG.
Czy dochód żony albo męża w Polsce trzeba wykazać w Niemczech?
Może być wymagany do sprawdzenia prawa do wspólnego rozliczenia, statusu podatkowego albo Progressionsvorbehalt. Nie oznacza to automatycznie ponownego opodatkowania tego dochodu w Niemczech.
Czy Krankengeld powoduje obowiązek rozliczenia?
Jeżeli suma świadczeń objętych Progressionsvorbehalt przekroczyła 410 EUR, zwykle powstaje obowiązek złożenia deklaracji.
Czy drugi pracodawca zawsze oznacza klasę VI i obowiązek?
Dotyczy to przede wszystkim równoczesnego zatrudnienia. Zwykła zmiana pracodawcy bez nakładania zatrudnień nie jest automatycznie tym samym przypadkiem.
Czy klasa VI oznacza obowiązek złożenia deklaracji?
W typowym drugim lub kolejnym równoczesnym zatrudnieniu tak. Wynagrodzenie od kilku pracodawców podlega rocznemu rozliczeniu.
Czy dodatkowy dochód do 410 EUR trzeba rozliczać?
Próg 410 EUR jest jedną z przesłanek § 46 EStG. Nie należy jednak traktować go jako uniwersalnego zwolnienia dla każdego rodzaju wpływu. Znaczenie ma rodzaj i prawidłowo ustalona suma dochodu.
Do kiedy trzeba złożyć rozliczenie za 2025 rok?
Przy obowiązkowej deklaracji składanej samodzielnie termin wynosił 31 lipca 2026 r. Osoba, która go przekroczyła, powinna złożyć deklarację możliwie szybko.
Ile czasu jest na dobrowolne rozliczenie?
Zasadniczo cztery lata. Przykładowo dobrowolną deklarację za 2022 r. można złożyć do 31 grudnia 2026 r.
Czy po terminie zawsze dostanę karę 25 EUR miesięcznie?
Nie automatycznie w każdym przypadku. § 152 AO określa zasady Verspätungszuschlag, momenty obligatoryjnego naliczenia i wyjątki. Jeżeli dodatek jest naliczany dla rocznej deklaracji, ustawowe minimum wynosi 25 EUR za rozpoczęty miesiąc objęty naliczeniem.
Czy obowiązkowe rozliczenie zawsze kończy się dopłatą?
Nie. Może zakończyć się zwrotem, brakiem różnicy albo dopłatą.
Czy można złożyć deklarację przez internet?
Tak. Oficjalnym kanałem elektronicznym jest Mein ELSTER.
Czy Finanzamt może zażądać deklaracji, mimo że nie widzę żadnej przesłanki?
Tak. Indywidualne wezwanie Finanzamt samo tworzy obowiązek złożenia deklaracji w podanym terminie.
16 / podstawa
Źródła urzędowe
- 01§ 46 EStG
Veranlagung bei Bezug von Einkünften aus nichtselbständiger Arbeit — katalog przesłanek obowiązku.
- 02§ 1 EStG
Zakres obowiązku podatkowego, w tym wniosek o traktowanie jako unbeschränkt steuerpflichtig.
- 03§ 1a EStG
Uwzględnienie małżonka mieszkającego w innym państwie UE lub EOG.
- 04§ 32b EStG
Progressionsvorbehalt — świadczenia i dochody wpływające na stawkę podatku.
- 05§ 32a EStG
Taryfa podatku dochodowego i Grundfreibetrag.
- 06§ 9a EStG
Arbeitnehmer-Pauschbetrag — ryczałt kosztów uzyskania przychodu.
- 07§ 10c EStG
Sonderausgaben-Pauschbetrag.
- 08§ 149 AO
Terminy składania deklaracji podatkowych i skutki wezwania.
- 09§ 152 AO
Verspätungszuschlag — zasady, obligatoryjne naliczenie i ustawowe minimum.
- 10Bundesportal — Einkommensteuererklärung einreichen
Urzędowy opis usługi złożenia deklaracji podatkowej.
- 11Bundesportal — dobrowolna deklaracja
Urzędowy opis Antragsveranlagung i czteroletniego okresu.
- 12ELSTER — pomoc dotycząca Pflichtveranlagung
Oficjalna pomoc do formularza z listą przypadków obowiązkowego rozliczenia.
- 13BMF — umowa Niemcy–Polska
Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Niemcami a Polską.
Stan prawny i źródła sprawdzone: 5 sierpnia 2026 r. Pełny przegląd narzędzi znajduje się w dziale Praca w Niemczech.